Chiều 26/6/2025, giữa ánh nắng vàng rực rỡ trải nhẹ trên từng mái nhà đang dần hoàn thiện, chiếc cọn nước đầu tiên tại dự án Mường Central Hòa Bình chính thức bước vào giai đoạn lắp đặt. Trong không gian thanh bình, guồng tre đầu tiên được dựng lên, mở đầu cho một công trình nhỏ nhưng mang đậm hơi thở núi rừng và bản sắc văn hóa Mường cổ.

Không phải là một hạng mục trang trí đơn thuần, cọn nước tại Mường Central được thực hiện bởi chính những nghệ nhân Mường gốc Kim Bôi – những người cả đời sống cùng tre, cùng suối, cùng ruộng. Họ không chỉ đơn thuần làm theo bản vẽ kỹ thuật, mà dựng nên từng chi tiết bằng trí nhớ, kinh nghiệm và bản năng gìn giữ bản sắc.

“Phải làm đúng bản sắc chứ!” – một nghệ nhân cọn nước tuổi gần 80 dứt khoát khi chỉ tay vào từng mối buộc.

Guồng quay được làm từ tre luồng chọn đúng mùa để tránh mọt, những thanh gỗ chẩu mềm đủ để giữ cọc tre mà không cần một chiếc đinh nào. Gỗ xến nhiều năm tuổi có thân lớn đến mức hai người ôm không xuể được chọn làm trụ lực. Đá suối địa phương được mang về làm búa đóng như cách người xưa từng dựng nhà, làm nương. Tất cả đều được thực hiện bằng tay, bằng kỹ nghệ dân gian, không hiện đại hóa – không giản lược.

“Ở thành phố, người trẻ có khi chỉ thấy cọn nước trong phim ảnh. Nhưng ở đây, giữa khu đô thị đang lên, họ sẽ được thấy tận mắt, sờ tận tay, nghe tiếng nước róc rách giữa guồng tre thật.” – Một nghệ nhân chia sẻ đầy hào hứng.

Chỉ một tuần nữa thôi, nơi đây sẽ không còn là công trình dang dở. Chiếc cọn nước hoàn chỉnh cao 6 mét, rộng 3 mét sẽ quay đều nhịp nước suối như bao thế hệ người Mường từng thấy giữa núi rừng. Không chỉ là điểm nhấn cảnh quan, cọn nước sẽ trở thành một biểu tượng sống động về văn hóa bản địa, nơi ký ức được đánh thức, nơi thiên nhiên và con người kết nối, nơi nhịp sống phố thị dừng lại để lắng nghe thanh âm nước chảy qua tre.

Cọn nước không chỉ là biểu tượng của quá khứ

Tại Mường Central Hoà Bình, cọn nước được khơi dậy như một cầu nối giữa những gì đã có, những gì đang diễn ra và những điều đang được hướng đến trong tương lai.

Từ những vòng quay guồng tre xưa cũ, cọn nước nhắc chúng ta nhớ về một thời người Mường sống thuận theo tự nhiên, khéo léo tận dụng suối nguồn để đưa nước lên ruộng. Ngày nay, giữa khu đô thị hiện đại, guồng cọn quay đều lại trở thành một lời nhắc dịu dàng: phát triển không đồng nghĩa với lãng quên cội rễ.

Và rồi, nơi chiếc cọn nước đứng, tương lai sẽ hiện ra dưới những hình ảnh đẹp đẽ: Trẻ nhỏ dừng lại tò mò hỏi “cái này là gì ạ?” Người lớn tuổi lặng im nhớ lại tuổi thơ bên dòng suối quê nhà; Những chiếc điện thoại giơ lên chụp lại một khoảnh khắc lạ mà gần giữa lòng đô thị.

Cọn nước là hiện thân cho triết lý phát triển của Mường Central 

Một khu đô thị hiện đại, tiện nghi nhưng vẫn giữ được bản sắc, ký ức và hồn cốt của đất Mường.

Bắt đầu từ hôm nay, từ chiếc guồng tre đầu tiên khẽ quay trong nắng, một hành trình mới cũng bắt đầu – hành trình đưa bản sắc Mường trở lại giữa phố thị bằng sự tôn trọng, gìn giữ và lòng tự hào sâu sắc.